ហ្អេ! ចាក់សាំង! អាប្រកាច់យក៍!
កាលពីល្ងាចម្សិលមិញ ថ្ងៃទី ១៥ តុលា ២០០៩ ក្រោយពេលទាត់បាល់ចប់ ខ្ញុំបានចេញទៅទិញបុកល្ហុងនៅមាត់ទន្លេមកហូប ហូបហើយខ្ញុំថែមគុយទាវរុញតាមរទេះកាត់មុខផ្ទះបន្ថែមទៀត។ មិនអស់ចិត្ត ខ្ញុំចេញទៅទិញ Pepsi មួយកំប៉ុងទៀតគ្រាន់បានលាងមាត់។
ម៉ោង ៨:៣៧ នាទី ខ្ញុំចូលដល់ StarMart ធ្វើឱយខ្ញុំនឹងឃើញរូបភាពពីថ្ងៃមុនៗទៀត ដែលអតិថិជនចូលទិញទំនិញជាច្រើននាក់ហាក់ដូចជាខ្វះសុជីវធម៌ម្យ៉ាងដែលខ្ញុំពិបាកអត់អោន គឺពួកគេមិនចេះតំរង់ជួរតាមក្រោយសោះ។ បើអ្នកណាពូកែនិយាយ ពូកែប្រជ្រៀត រឺក៏ពូកែសំដែងអំនាចរបស់ខ្លួន បុគ្គលិកត្រូវតែបង្ខំចិត្តគិតលុយឱយគេមុនទៅ ហើយងាកមកគ្រវីក្បាលជាមួយខ្ញុំ មិនសមពូជខ្មែរដែលធ្លាប់តែសរសើរខ្លួនឯង បែរជាតំកើងឫកពាលបែបនេះសោះ។
នៅពេលចេញមកក្រៅវិញ មានរថយន្ដខ្មៅមួយគ្រឿង ម៉ាក Lexus (អ្នកខ្លះហៅវាថា «លុចស៊ីស» តែខ្ញុំមិនដឹងថានេះជាពាក្យខេមរយានកម្មមកពីក្រសួងណាទេ) ចតត្រង់កន្លែងចាក់សាំងមួយដែលគ្មានមនុស្សនៅចាំបំរើសេវាកម្ម (បីកន្លែងទៀតសុទ្ធតែមានបុគ្គលិក និង មានម៉ូតូ មួយ ឬ ពីរ នៅជាមួយផង)។ អង្គរក្សម្នាក់ មាឌធំក្រអាញ ឈរច្រត់ចង្កេះ បែរមុខតំរង់មកបុគ្គលិកនៅក្នុង StarMart ហើយស្រែកក្ដែងៗតែម្ដង៖
ហ្អេ! ចាក់សាំង! អាប្រកាច់យក៍!
… សំដៅទៅរកបុគ្គលិកនៅក្នុងបន្ទប់កញ្ចក់។ ខ្ញុំមិនគិតថាមាននរណាម្នាក់នៅខាងក្នុងបានលឺសំលេងដ៏ក្រអួនក្រអៅរបស់មហាបុរសនេះទេ តែគេអាចដឹងភ្លាមដោយមនុស្សនៅខាងក្រៅទាំងអស់បែរមុខសំដៅទៅក្នុងបន្ទប់កញ្ចក់ ហាក់ចង់ប្រាប់បុគ្គលិកទាំងនោះថាអាសន្នជិតមកដល់ហើយ។
សំដីមួយឃ្លានេះ យើងធ្លាប់តែគិតថាមានតែមនុស្សចុះពីភ្នំ, មនុស្សមកពីជនបទ, ឬ ក្មេងពាលទេដែលហ៊ានប្រើដោយមិនខ្លាចចិត្តនរណា។ តែរូបរាង និង សំភារៈរបស់ជនជំពូកនេះក៏មិនធម្មតាដែរ។ ត្បិតតែអ្នកទាំងនោះមានឈ្មោះជាអង្គរក្សមែន តែគេជាអង្គរក្សរបស់អ្នកមានអំនាច មានចំនេះដឹង ឬ តួនាទីសំខាន់ក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល។ ការហ្វឹកហាត់របស់ពួកគេមិនគួរមានត្រឹមតែការវាយតប់ សំរែកគំរាម ឬ បាញ់ប្រហារដូចខ្សែភាពយន្តហុងកុង ឬ ហូលីវូដប៉ុណ្ណោះទេ តែសុជីវធម៌ជាមុខវិជ្ជាមួយមិនអាចខ្វះបានក្នុងការសិក្សាគ្រប់ប្រព័ន្ធ។
ឧទាហរណ៍ថា បើខ្ញុំមានចរិកទំយើ ទំរើស ច្រឡោមខាម ចាស់ៗប្រាកដជាតិះដៀលថាជា អាក្មេងគ្មានម៉ែឪប្រដៅ។ ការពិតមិនមែនមកពីម៉ែឪទាំងស្រុងនោះទេ។ អត្តចរិកក្មេងប្រែប្រួលអាស្រ័យនឹងគ្រូមិនចេះអប់រំក៏ថាបាន មិត្តភ័ក្តិបបួលទៅឆ្កួតលីលាក៏ថាបាន ឬ ក៏មកពីក្មេងនោះយកត្រាប់តាមសកម្មភាពក្នុងខ្សែភាពយន្តក៏ថាបាន។ ចំនែកឯអស់លោកអង្គរក្សទាំងនោះវិញ អ្នកទទួលខុសត្រូវដំបូងហើយជិតគេបំផុតគឺម្ចាស់ដែលគេកំពុងការពារនោះឯង។ តើគេនឹងវាយតំលៃថាឪពុកម្ដាយអន់យ៉ាងណា កូនចៅមិនចេះយកសុជីវធម៌ដាក់ខ្លួនបន្តិចណាសោះ?
ខណ្ឌ (។) ចប់